Eind september heb ik weer een week door het Roemeense landschap gezworven, door het Apusenigebergte dit keer. En dat was anders dan Maramures en anders dan de eerste keer. Ten eerste betreft het een heel ander landschap. Alhoewel Maramures, gelegen in de uitlopers van de Karpaten, ook bergachtig is, is het Apusenigebergte een écht gebergte. En dat geeft gewoon een andere vibe. Het is een schitterend landschap. Ten tweede was ik nu beter voorbereid op wat me te wachten stond. Ik kende Vlad inmiddels, dus het weerzien was fijn en voelde vertrouwd en ik betrad de huisjes met minder schroom.
Maar sommige dingen bleven hetzelfde: ook dit keer waren sommige bezoeken emotioneel. Omdat wij nooit zomaar alleen een foto maken, maar vaak veel tijd bij mensen doorbrengen, komen ook de verhalen en daarmee soms de tranen. Tranen om een echtgenoot die zich verdronken heeft in een waterput, om een alcoholische zoon of om de bezorgdheid over een zwakbegaafd kind dat er met het wegvallen van de ouders alleen voor zal staan. Als je ouder wordt, kijk je terug op een leven dat je niet altijd gespaard heeft of kijk je tegen een toekomst aan die moeilijk lijkt te zijn. Nu ik zelf ook ouder word, begrijp ik die emoties beter en het raakt mij, telkens weer, ook omdat de mensen niet de financiële ruimte hebben om tegenslagen op te vangen. Geld kan leed niet wegnemen, maar het leven wel wat makkelijker maken. Veel ouderen op het Roemeense platteland moeten in de herfst van hun leven nog dagelijks zorgen voor hun eigen voedsel en onderhoud. Na een heel leven hard werken gun je hen een welverdiende, rustige oude dag en dat is deze mensen lang niet altijd gegeven. Ik blijf dat moeilijk vinden. Maar wat waren de meeste mensen ook vrolijk, lief en toegankelijk en vooral trots op hun huis, tuin, erf en vee. En met recht. Ik sta er telkens toch weer van versteld hoe makkelijk mensen in Roemenië je ontvangen en zich laten fotograferen.
Een echt opgesteld programma was er ook dit keer niet. Dit type fotografie laat zich niet plannen. De dagen regen zich aaneen met toevallige ontmoetingen en onverwachte kansen. Een paar uur landschapsfotografie toen we de gordijnen opendeden en tegen een mistige wereld aankeken. Een op de vroege ochtend aangeboden rit met ouderwetse paard en wagen (zeg daar eens nee tegen). Een oude man die ons mee naar binnen nam en waar wij zo een 17e eeuws schilderij binnenstapten, omdat zijn knappe vrouw in prachtig licht naast het raam zat te lezen. Naar Roemenië kom je niet alleen om te fotograferen.
Veel hebben we gefotografeerd in zogenoemde mutături. Ook dit tref je niet in Maramures aan. Mutături kunnen het beste worden omschreven als traditionele zomernederzettingen hoog in het Apusenigebergte, waar families gedurende enkele maanden met hun vee verblijven, vaak vanaf half mei to begin oktober. Vooral de oudere generatie is hier nog te vinden. Verspreid over de bergweiden liggen eenvoudige houten huizen, stallen en hooischuren. In de zomer ontstaat hier een kleine, hechte gemeenschap die zelfvoorzienend is. Er zijn soms provisorische kerkjes, supermarktjes en bars. Wanneer het koude seizoen nadert, keren de bewoners met hun vee terug naar hun lager gelegen dorpen. De koeien weten vaak zelf de weg. Ik kende dit fenomeen niet en vond het erg interessant. Dit jaar waren al heel wat bewoners vertrokken, terug naar de lager gelegen dorpen; vanwege de droogte was er te weinig gras en water voor het vee. Gelukkig troffen we er nog enkele bewoners aan, die overigens ook allen al aan het pakken waren. We hadden geen dag later moeten komen.
Ik hou het dit keer kort en laat de foto’s verder de verhalen vertellen. Graag sluit ik af met een mooi gezegde van Maria, die wij tegenkwamen op haar erf, terwijl ze appels voor de varkens aan het koken was:
“Wanneer je op reis gaat, bereid je eten voor om je onderweg te voeden. Zo is het ook met onze reis naar de eeuwigheid. Wat je hier op aarde voor jezelf voorbereidt, is wat je met je meedraagt wanneer je voor God verschijnt.”
Contacteer mij als je zelf eens deze Roemeense reizen wil maken.
