GEAMĂNA
A Village Lost to Copper
“Is it because we had no faith, that you have left us in a grave, and condemned our holy town, to perish and sink deep down?”
— Nicolae Prața
GEAMĂNA
A Village Lost to Copper
PERSONAL PROJECT | 2026
Projectbeschrijving. Tot 1978 was Geamăna een vredig dorpje in een van de vele valleien van het Apuseni-gebergte in Roemenië. 1978 bleek een ramp voor het dorp in te luiden. In de nabijgelegen bergen werden rijke kopervoorraden ontdekt, waarvan de winning enorme hoeveelheden giftig afval opleverde dat moest worden afgevoerd. Omdat deze kopermijn — Roșia Poieni — voor de communistische dictator Nicolae Ceausescu een prestigeproject was en hij Geamăna als ideale locatie zag om dit giftige afval op te slaan, gaf hij opdracht het dorp te ontruimen en de hele vallei af te dammen. De inwoners werden onteigend en het merendeel van hen trok begin jaren ‘80 naar andere dorpen in de omgeving. Vanaf 1986 werd daadwerkelijk begonnen met het storten van het chemische slib, dat tot op de dag van vandaag doorgaat.
Lang bleef de toren van de hoger gelegen kerk van Geamăna boven het slib uitsteken, maar ook deze is inmiddels onder water verdwenen. Een paar koppige dorpsbewoners hielden aan de randen van het overstroomde gebied lang stand, totdat ook hun huizen door het alsmaar stijgende water werden verslonden.
De kopermijn Roșia Poieni bevat nog altijd de op twee na grootste koperreserves van Europa.
Naast de landschapsfoto’s, die de intrigerende kleuren en patronen van het chemische slib tonen, probeert dit project ook aan het verhaal hierboven een gezicht te geven.
Historische foto’s van het voormalige dorp Geamăna
Achtergrond en aanbevelingen.
Het is makkelijk om naar de Geamăna-vallei te gaan, je drone op te laten en in vervoering te raken van de vele fantastische kleuren en patronen die je kunt fotograferen. Een landschapsfotograaf die van abstractie houdt, komt hier volledig aan zijn trekken. Dat de kleuren en patronen worden veroorzaakt door de giftige chemicaliën geeft de foto’s een documentair tintje en tilt het werk van de fotograaf als het ware naar een hoger niveau. Maar dit is een heel eenzijdige benadering en het verhaal van Geamăna verdient zoveel meer dan dat. Onder dit vervuilde water ligt een hele dorpsgemeenschap — ook letterlijk — begraven. Om aan dit tragische verhaal recht te doen, raad ik je aan om je, voorafgaand aan een bezoek aan Geamăna, op zijn minst te verdiepen in deze rampzalige geschiedenis en, waar mogelijk, de documentaire ‘Where We Used to Sleep’ van Matthäus Wörle uit 2024, die mij diep heeft geraakt, te bekijken.
‘Where We Used to Sleep’
Deze documentaire laat ons kennismaken met Valeria Prața op haar destijds relatief hooggelegen boerderij, waar ze met haar inmiddels overleden man, Nicolae Prața, en hun kinderen woonde. Nicolae en Valeria weigerden te vertrekken, omdat de vergoeding die tegenover de onteigening stond een schijntje was, net zoals dat voor de meer dan duizend oorspronkelijke inwoners van Geamăna het geval was. Nicolae Prața heeft een groot deel van zijn leven gewijd aan de strijd tegen het onrecht dat deze inwoners is aangedaan. Als het water steeds hoger komt, en inmiddels nog maar zeven stappen van haar woning is verwijderd, moet Valeria afstand doen van haar dierbare koe Păuna en wordt het uiteindelijk alsnog tijd om te vertrekken.
Noot: Valeria Prața is, nog vóór de documentaire uitkwam, in 2023 overleden.